Xalqaro me’yorlar

Kodeks Alimentarius

Codex Alimentarius — ( Lotin Codex Alimentarius — Oziq-ovqat kodeksi) — FAO / JSST Xalqaro oziq-ovqat standartlari va qoidalari kodeksini amalga oshirish bo‘yicha Xalqaro komissiyasi tomonidan qabul qilingan oziq-ovqat mahsulotlarining xalqaro standartlari to‘plami hisoblanadi. Kodeks standartlari asosiy oziq-ovqat mahsulotlari, qayta ishlangan ovqatlar, shuningdek, qayta ishlanmagan oziq-ovqat mahsulotlariga doir talablarni o‘z ichiga oladi.

2012-yilda mazkur komissiya tarkibiga 186 mamlakat va Yevropa Ittifoqi kirgan. Hozirda 215 ta tashkilot (hukumatlararo, nohukumat va BMT organlari) ushbu kodeksning kuzatuvchi maqomiga ega hisoblanadi.

Tarixi

Kodeks Alimentarius komissiyasi 1963-yilda farmatsevtika sanoati taʼsiri ostida tashkil yetilgan. 1961-yildagi Birlashgan Millatlar Tashkilotida FAO konferensiyasining o‘n birinchi sessiyasida va Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining o‘n oltinchi assambleyasida qabul qilingan qarorlarga muvofiq tuzilgan . Biroq, Kodeks Alimentarius nomining tarixiy ildizlarini Alimentarius Austriacus Codexdan olingan sanaladi(bu 1897-yildan 1911-yilgacha bo‘lgan davrda Avstriya-Vengriya imperiyasida ishlab chiqarilgan ko‘plab oziq-ovqat mahsulotlarining standartlari va tavsiflari to‘plamining nomi). Keyinchalik, 1954-yildan 1958-yilgacha bo‘lgan davrda, Avstriya mintaqaviy Yevropa kodeksi — Codex Alimentarius Yeuropayeus yaratilishida faol ishtirok yetadi. 1961-yilda Alimentarius Yeuropayeus Kodeksi bo‘yicha Kengash FAO va JSST bilan ishlab chiqilgan standartlarni qabul qilishni taklif qilgan qaror qabul qiladi.

Qo‘llanish doirasi

Kodeks barcha oziq-ovqat mahsulotlarini ham qayta ishlaydi, ham xom ashyoni tartibga soladi. Ushbu kodeks mahsulotlarning ayrim turlari uchun standartlardan tashqari mahsulotni etiketkalash, oziq-ovqat gigiyenasi, oziq-ovqat qo‘shimchalari, pestitsid tarkibini va oziq-ovqat xavfsizligi, biotexnologiyasini o‘rganish qoidalarini tartibga soluvchi umumiy standartlarni o‘z ichiga oladi.

Kodeks bir nechta tillarda nashr yetilgan: ingliz, fransuz, ispan. Kodeksga kiritilgan baʼzi standartlar rus va arab tillarida ham mavjud; baʼzi standartlar xitoy tiliga tarjima qilingan.

Kodeks quyidagilarni tartibga soladi:

• oziq-ovqat mahsulotlarini markalash (umumiy qoidalar, ovqatlanish bo‘yicha ko‘rsatmalar, dastur ko‘rsatmalari);

• oziq-ovqat qo‘shimchalari (asosiy standartlar, foydalanish qoidalari, oziq-ovqatda ishlatiladigan kimyoviy moddalarga talablar);

• oziq-ovqat bilan ifloslanish (umumiy talablar, oziq-ovqat mahsulotlarining radionuklidlar, mikotoksinlar bilan ifloslanishining chegara darajasi va boshqalar);

• pestitsidlar va veterinariya dori-darmonlarining oziq-ovqat tarkibidagi ruxsat etilgan maksimal darajasi;

• biotexnologik xatarlarni baholash usullari;

• oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarishdagi gigiyenik talablar;

• tahlil qilish usullari va namunalarni tanlash.

Kodeks doirasida ushbu turdagi oziq-ovqat mahsulotlari uchun maxsus standartlar mavjud:

• Go‘sht va go‘sht mahsulotlari;

• Baliq va baliq mahsulotlari

• Sut va sut mahsulotlari

• Maxsus parhezlar uchun oziq-ovqat, shu jumladan, chaqaloqlar va bolalar uchun oziq-ovqat

• Yangi va qayta ishlangan sabzavotlar, mevalar, sharbatlar;

• Donli va dukkakli ekinlar va ulardan olinadigan mahsulotlar;

• Yog‘lar, yog‘lar va ularning mahsulotlari;

• Turli xil oziq-ovqat mahsulotlari (shokolad, shakar, asal, mineral suv va boshqalar).

KODEKS ALIMENTARIUS — har bir inson uchun hamma joyda xavfsiz va sifatli oziq-ovqat kafolati sanaladi.

Xalqaro oziq-ovqat savdosi ming yillar davomida mavjud bo‘lib kelgan, ammo yaqin vaqtgacha oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish, asosan, mahalliy darajada marketing va isteʼmolga yo‘naltirilgan. O‘tgan asrda xalqaro oziq-ovqat savdosi hajmi sezilarli darajada o‘sdi va bugungi kunda dunyo bo‘ylab harakatlanadigan oziq-ovqat miqdori hamda turlari har qachongidan ham ko‘proq.

Xalqaro oziq-ovqat standartlari:

KODEKSA ALIMENTARIUS xalqaro standartlari, ko‘rsatmalari, qoidalari oziq-ovqat xavfsizligi va sifatini taʼminlashga yordam beradi, shuningdek, oziq-ovqat mahsulotlarining adolatli savdosini rivojlantirishga ko‘mak beradi. Kodeks yordamida isteʼmolchilar sotib olgan oziq-ovqat mahsulotlarining xavfsizligi va sifatiga ishonch hosil qilishlari, import qiluvchilar buyurtma qilingan oziq-ovqat mahsulotlarining talab xususiyatlariga mos kelishiga amin bo‘lishlari mumkin.

Isteʼmolchilarning sog‘lig‘ini himoya qilish:

Aholining oziq-ovqat xavfsizligi bilan bog‘liq tashvishlari, ko‘pincha, Kodeksni global muhokamalar markaziga aylantiradi. Veterinariya dori vositalari, zararkunandalarga qarshi vositalar, oziq-ovqat qo‘shimchalari va ifloslantiruvchi moddalar — bu Kodeks yig‘ilishlarida muhokama qilingan asosiy mavzulardir. Kodeks standartlari mustaqil xalqaro xatarlarni baholash organlari yoki FAO va JSST tomonidan tashkil yetilgan maxsus konsultatsiyalar orqali taqdim yetilgan ishonchli ilmiy dalillarga asoslangan.

Kodeks standartlari aʼzolar tomonidan ixtiyoriy ravishda qo‘llanilishi uchun ko‘rsatma bo‘lsa-da, ular ko‘pincha milliy qonunchilik uchun asos sifatida foydalaniladi.

Savdodagi to‘siqlarni olib tashlash

Butunjahon savdo tashkilotining Sanitariya va fitosanitariya chora-tadbirlari to‘g‘risidagi Bitimida (SPS Bitimi) oziq-ovqat xavfsizligi bo‘yicha Kodeks standartlariga havola qilish Kodeksning savdo ziddiyatlarini hal qilishda muhim ro‘l o‘ynaganligini ko‘rsatadi.

1963-yilda tashkil etilganidan beri Kodeks tizimi yangi muammolarga javoban ochiq va ishtirokchan shaklda rivojlandi. Xalqaro oziq-ovqat savdosi — bu yillik aylanmasi 2000 milliard dollarni tashkil etadigan va ishlab chiqarish, sotish, tashish hajmi milliardlab tonnaga teng bo‘lgan soha sanaladi.

Kodeks standartlarining mohiyati

Kodeks standartlari va tegishli matnlarida isteʼmolchiga asl mahsulotni tanazzulga olib keladigan aralashmalarsiz yuqori sifatli, sog‘lom oziq-ovqat bilan taʼminlash uchun oziq-ovqat talablari mavjud. Har qanday oziq-ovqat mahsuloti yoki mahsulot guruhi uchun kodeks standarti Kodeks tovar standartlari formatiga muvofiq ishlab chiqilishi va shunga muvofiq unda keltirilgan bo‘limlarni o‘z ichiga olishi kerak.

Kodeks standartlarini qayta ko‘rib chiqish

Kodeks Alimentarius komissiyasi va uning yordamchi organlari, agar kerak bo‘lsa, Kodeks standartlarini va tegishli matnlarni hozirgi ilmiy bilimlarga va boshqa tegishli maʼlumotlarga muvofiqlashtirish uchun o‘zgartirishlar kiritishi mumkin.

Agar kerak bo‘lsa, standart yoki tegishli matn yangi standart ishlab chiqilgandek o‘zgartirilishi yoki bekor qilinishi mumkin.

Kodeks Alimentarius komissiyasining har bir aʼzosi mavjud bo‘lgan Kodeks standartlariga yoki tegishli matnlarga o‘zgartirishlar kiritishni talab qilishi mumkin bo‘lgan yangi ilmiy va boshqa tegishli maʼlumotlarni aniqlash va tegishli Qo‘mitaga taqdim yetish uchun javobgardir.

Iste'mol savatchasi: Mandarin USD 1.35 ~ 1/KG; Limon USD 0.85 ~ 2.14/KG; Avokado USD 0.99 ~ 4.14/KG; Mango USD 0.78 ~ 5.50/KG; Banan USD 0.42 ~ 1.11/KG

Translate »